Nederland.

Welke provincie heeft een eigen taal?

Alleen de provincie Friesland (officieel Fryslân) heeft naast het Nederlands een officieel erkende eigen taal: het Fries (Frysk). Het Fries is geen dialect van het Nederlands, maar een zelfstandige West-Germaanse taal die historisch nauw verwant is aan het Engels. Ruim de helft van de inwoners van Fryslân noemt het Fries (mede) zijn moedertaal, en een ruime meerderheid kan het spreken.

De erkenning is stapsgewijs gegroeid. In 1956 werd het Fries voor het eerst wettelijk toegelaten, in het rechtsverkeer. Bij de ratificatie van het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden (1996) plaatste Nederland het Fries onder deel III, het zwaarste beschermingsregime. Sinds 1 januari 2014 bepaalt de Wet gebruik Friese taal dat het Fries en het Nederlands de officiële talen van de provincie Fryslân zijn. Inwoners mogen het Fries gebruiken in contact met bestuursorganen in de provincie en bij de rechter; gemeenten in Fryslân moeten een eigen taalbeleid voeren. Zie verder dialecten en streektalen.

Talen in Nederland

Het Nederlands is de officiële taal van Nederland. Daarnaast heeft een reeks talen een erkende status:

Andere variëteiten, zoals het Zeeuws, Brabants en Hollands, hebben geen erkende status. De provincie Zeeland vroeg om erkenning van het Zeeuws als streektaal, maar dat verzoek werd in 2005 afgewezen. Het Nedersaksisch krijgt sinds 2018 extra steun via een convenant tussen het Rijk, vijf provincies en de Stellingwerfse gemeenten.

Wat is een rijkstaal?

Een rijkstaal is een taal die door de nationale overheid (het Rijk) als officiële taal wordt erkend. Het Nederlands is de rijkstaal bij uitstek. Het Fries wordt vaak de tweede rijkstaal genoemd, omdat het bij landelijke wet een officiële status heeft; die status geldt wel alleen binnen de provincie Fryslân. Het Nedersaksisch en het Limburgs zijn geen rijkstalen maar erkende streektalen: de overheid beschermt ze, maar ze zijn geen officiële bestuurstaal.

Nederlands als standaardtaal

De Nederlandse Grondwet noemt geen officiële taal. De status van het Nederlands is sinds 1995 vastgelegd in de Algemene wet bestuursrecht: volgens artikel 2:6 gebruiken bestuursorganen de Nederlandse taal, tenzij een wet anders bepaalt (zoals voor het Fries). De standaardtaal wordt sinds 1980 gezamenlijk met Vlaanderen beheerd door de Nederlandse Taalunie; Suriname is sinds 2004 geassocieerd lid. Voor de spelling verwijst de overheid naar de officiële Woordenlijst (het Groene Boekje); zie spelling.

Het Nederlands is overigens niet alleen in Nederland en België officieel: het is ook officiële taal in Suriname, Aruba, Curaçao en Sint Maarten — zes landen in totaal. Zie het overzicht van alle regio's.

Bevolking en geografie

Op 1 januari 2026 telde het Europese deel van Nederland volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek ruim 18,1 miljoen inwoners. Het land heeft een oppervlakte van ongeveer 41.500 km², waarvan zo'n 33.900 km² land; met ruim 530 inwoners per vierkante kilometer land is het een van de dichtstbevolkte landen ter wereld.

Administratief is het Europese deel verdeeld over twaalf provincies: Groningen, Friesland (Fryslân), Drenthe, Overijssel, Flevoland, Gelderland, Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. Sinds 2010 omvat het land Nederland daarnaast de drie bijzondere gemeenten in de Caraïben: Bonaire, Saba en Sint Eustatius — samen Caribisch Nederland. Zij horen niet tot het grondgebied van de Europese Unie, maar hebben de status van „land of gebied overzee“.

Hoeveel procent van Nederland ligt onder zeeniveau?

Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) ligt ongeveer 26 procent van Nederland onder zeeniveau (NAP). Nog eens 29 procent kan overstromen wanneer de grote rivieren buiten hun oevers treden, en ongeveer 4 procent ligt buitendijks. In totaal is zo'n 59 procent van het land gevoelig voor overstromingen. Het PBL corrigeerde in 2010 een veelgeciteerde formulering in een IPCC-rapport dat 55 procent van Nederland onder zeeniveau zou liggen: dat cijfer hoort bij de overstromingsgevoelige oppervlakte, niet bij het deel onder zeeniveau.

Koninkrijk der Nederlanden

Nederland is één van vier landen van het Koninkrijk der Nederlanden. De andere drie zijn Aruba, Curaçao en Sint Maarten, elk een autonoom land binnen het Koninkrijk. Sinds de staatkundige hervorming van 10 oktober 2010 bestaan de Nederlandse Antillen niet meer; Aruba had al in 1986 een status aparte verworven. Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden (1954) regelt de onderlinge verhoudingen.

Migrantentalen

Een aanzienlijk deel van de inwoners van Nederland heeft een migratieachtergrond. Veelgesproken talen in migrantengemeenschappen zijn onder meer Turks, Marokkaans-Arabisch en Tamazight (Berbers), Papiaments en Sranantongo, Pools, Oekraïens, Somalisch en Chinees. Nieuwkomers moeten inburgeren en daarbij Nederlands leren; sinds de Wet inburgering 2021 (van kracht sinds 1 januari 2022) is taalniveau B1 het uitgangspunt, waar dat eerder A2 was. Zie voor de didactische kant Nederlands leren.

Omroepen: NOS en NPO

Het landelijke publieke bestel bestaat uit de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) als koepel, met daarbinnen onder meer omroepverenigingen als AVROTROS, BNNVARA, EO, KRO-NCRV, MAX en VPRO, de gezamenlijke NOS voor nieuws en sport, en de NTR voor onder meer educatie en cultuur. De uitspraak van het NOS Journaal wordt traditioneel als referentie voor de standaarduitspraak gezien.

Daarnaast zijn er dertien regionale publieke omroepen (Omrop Fryslân, RTV Noord, RTV Drenthe, RTV Oost, Omroep Gelderland, NH, Rijnmond, Omroep West, RTV Utrecht, Omroep Flevoland, Omroep Brabant, Omroep Zeeland en L1). Enkele van hen besteden structureel aandacht aan de streektaal: Omrop Fryslân zendt grotendeels in het Fries uit, en ook in Drenthe, Groningen en Limburg zijn er programma's in de eigen streektaal.

Instituten

Drie instituten zijn voor de Nederlandse taalinfrastructuur in Nederland essentieel.

Instituut voor de Nederlandse Taal (INT)

Gevestigd in Leiden en gefinancierd door de Taalunie-landen; beheert de historische woordenboeken (Oudnederlands, Vroegmiddelnederlands, Middelnederlands, WNT) en het ANW, en onderhoudt de databank achter de officiële Woordenlijst. Zie ook woordenschat.

Meertens Instituut

Amsterdam; onderdeel van de KNAW, gespecialiseerd in onderzoek naar Nederlandse taal en cultuur, met nadruk op variatie, dialecten en volkscultuur. Beheert onder meer etymologiebank.nl.

Genootschap Onze Taal

Particuliere vereniging (1931) die het tijdschrift Onze Taal uitgeeft en een taaladviesdienst heeft. Geen overheidsinstelling, maar in de praktijk een klankbord voor veel taalgebruikers.

Het secretariaat van de Nederlandse Taalunie zetelt in Den Haag; zie Taalunie.

Historische samenhang met Vlaanderen

Nederland en Vlaanderen vormen samen het kerngebied van het Nederlandse taalgebied. Die samenhang is ouder dan de staatkundige scheiding: in de middeleeuwen lag het culturele zwaartepunt juist in Vlaanderen en Brabant. Na de val van Antwerpen in 1585 vluchtten veel zuidelijke kooplieden en geleerden naar het Noorden, waar zij bijdroegen aan de vorming van de Hollands-Brabantse standaardtaal. De staatkundige scheiding — eerst na 1585, later opnieuw met de Belgische onafhankelijkheid in 1830 — leidde op veel fronten tot verschillen, van woordenschat tot taalpolitiek. Sinds 1980 werken beide landen via de Taalunie samen. Meer in geschiedenis.

Veelgestelde vragen